Wat zijn de effecten voor de marktsector: vermindering oneigenlijk gebruik, tegengaan concurrentievervalsing en ontduiken regelgeving?
Met (land)bouwvoertuigen mogen ook niet-agrarische activiteiten worden uitgevoerd. In Nederland is het losgelaten dat trekkers alleen voor landbouwdoeleinden ingezet mogen worden. Goederenvervoer voor derden mag, mits in het bezit van een Eurovergunning. Met de term "oneigenlijk gebruik" wordt onder andere het inzetten van trekkers met aanhangwagens voor andere doeleinden dan landbouw verstaan.
Om deze vraag te beantwoorden is gebruik gemaakt van de gegevens over de registratieplicht van de RDW. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met de politie en is er middels een enquête opgehaald bij de bestuurders van (land)bouwvoertuigen hoe zij kijken naar de effecten voor de marktsectoren.
Oneigenlijk gebruik
In het verleden hoefden (land)bouwvoertuigen niet geregistreerd te worden. Hierdoor was het lastig om zaken als niet-agrarisch gebruik (oneigenlijk gebruik), en ontduiken van de regelgeving in kaart te brengen. Zo werd het niet-agrarisch gebruik bij veel instanties niet gemeld en geregistreerd, laat staan dat er toezicht en handhaving plaatsvond. Ook na de invoering van de nieuwe wet- en regelgeving is de ware omvang van het niet-agrarisch gebruik nog steeds niet bekend.
De reden is dat toezicht en handhaving niet mogelijk is vanwege ontbrekende of inconsequente regelgeving. Voor conversie-(land)bouwvoertuigen is op wens van de Tweede Kamer slechts een beperkt aantal voertuiggegevens vastgelegd in het kentekenregister van de RDW. Mede hierom kan niet worden gehandhaafd op milieuaspecten. Door ontbrekende registratie van de motorcategorie van conversie-(land)bouwvoertuigen en ontbrekende regels voor toelating van deze voertuigen hebben zij vrij toegang tot de milieu- en Z.E.-zones (zie ook deelvraag 4 effect op handhaving).
De sector (de bestuurders van (land)bouwvoertuigen) heeft aangegeven niet te weten (51%) of het oneigenlijk gebruik (niet-agrarisch gebruik) is veranderd door de wetgeving. Wel heeft 37% aangegeven dat dit gelijk is gebleven.
Tegengaan concurrentievervalsing en ontduiken regelgeving
Het terugkeuren van een voertuig naar een MMBS in combinatie met een afwijkende rijbewijsplicht, geen scholingsverplichting volgens code 95 en geen motorrijtuigenbelasting voor de MMBS’en zorgden voor een oneerlijke concurrentie aangezien er misbruik werd gemaakt van de voertuigcategorie MMBS. Om het misbruik tegen te gaan, is er besloten om de categorie MMBS uit te faseren. Na de conversieperiode, die liep tot 1 januari 2022, kunnen geen nieuwe MMBS’en meer worden geregistreerd. Het gevolg hiervan is dat het bestaande wagenpark aan MMBS’en door natuurlijk verloop (export, sloop, et cetera) langzaam zal verdwijnen.
Het ontduiken van de goedkeuringsplicht is door de kentekening niet meer mogelijk. Het bleek dat er in het begin bij de individuele goedkeuring veel afkeuringen waren bij LBTA's, ondanks dat er al een goedkeuringsplicht was voor LBTA's sinds 2018 t.g.v. verordening (EU) nr. 167/2013. Veel LBTA's waren nog voorzien van een één leidingremsysteem zonder veiligheidsvoorzieningen wat verboden was sinds 1/1/2016, maar door ontbreken van handhaving nog steeds geproduceerd en verkocht werden.
Mobiele machines werden voor de invoering van de kentekenplicht gezien als MMBS. MMBS'en moesten dus ook aan de zogenaamde permanente eisen voldoen. Met de invoering van goedkeurings- en kentekenplicht zijn de eisen hoofdzakelijk aangescherpt op identiteit en markering van de breedte. Desondanks was er in het begin veel aanbod van voertuigen die niet voldeden aan de definitie en waren er veel afkeuringen bij deze voertuigen op diverse punten Hieruit kan worden geconcludeerd dat veel voertuigen anders op de weg zouden rijden die niet zouden voldoen aan de eisen. De concurrentievervalsing door verkopers van voertuigen die niet aan de voorschriften voldeden is door de invoering van de kentekenplicht afgenomen.
De meningen of het inzetten van (land)bouwvoertuigen voor niet-agrarisch gebruik nog steeds een serieus issue is lopen uiteen. Niet alleen met betrekking tot de huidige milieuzones en aankomende Z.E.-zones, maar ook daarbuiten. Hoewel de eerdere afschaffing van de rode diesel, de invoering van het T-rijbewijs en registratieplicht en de benodigde Eurovergunning heeft geleid tot een gelijk speelveld spreken de huidige kabinetsplannen weer over herinvoering van rode diesel voor de agrarische sector en daarmee aannemelijkerwijs voor (land)bouwvoertuigen. De aanstaande vrachtwagenheffing die ook op delen van het onderliggende N-wegennet zal gelden is evenmin van toepassing op (land)bouwvoertuigen, ook als daarmee goederenvervoer wordt verricht. Aangegeven wordt dat bijvoorbeeld gronddumpers vooral voor korte afstanden wordt gebruikt en beter dan vrachtauto's op onverhard terrein kunnen rijden. Grootschalig grondtransport over langere afstanden worden uit oogpunt van efficiëntie en kosten over het algemeen met reguliere vrachtauto's uitgevoerd.